مغز هم مثل بدن با تمرین تغییر میکند؛ پژوهشهای جدید نشان میدهند تمرینهای شناختی هدفمند میتوانند عملکرد مغز را بهبود دهند و حتی با کاهش خطر زوال عقل مرتبط باشند.
به گزارش سیناپرس، زمانی کتابفروشیها قفسههای ویژهای برای «تناسب اندام مغز» داشتند، البته بیآنکه این نام را بر آن بگذارند: جداول متقاطع، سودوکو، بازیهای حافظه و بعدها کتابهای رنگآمیزی بزرگسالان؛ هر کدام از اینها به شکلی وعده میدادند که ذهن را تیز و پویا نگه میدارند.
بهتازگی نیز علوم اعصاب فهرست گستردهتری از فعالیتهای مفید برای مغز را شناسایی کرده: یادگرفتنِ زبانی تازه، نواختن موسیقی، پیادهروی و آموختن مهارتی جدید. اما اگر این فعالیتها مغز را تقویت میکنند، آیا میتوان آنها را در قالب برنامهای هدفمندتر گرد آورد، یعنی نوعی تمرینِ ورزشی که اختصاصاً برای ذهن طراحی شده باشد؟
بر اساس پژوهشی که محققان دانشگاه مکگیل اخیراً انجام دادهاند مشخص شده سالمندانی که به مدت ۱۰ هفته، روزانه ۳۰ دقیقه تمرین مغزی انجام دادهاند روند رو به بهبودی را از خود نشان دادهاند. علاوه بر این، نتایج پیگیری ۲۰سالۀ یک مطالعۀ مرجع که بهتازگی منتشر شده حاکی از آن است که اجرای برنامهای ویژه برای ارتقای «سرعت پردازش مغز» در افراد بالای ۶۵ سال خطر ابتلا به زوال عقل را تا ۲۵ درصد کاهش میدهد.
محققان برای رسیدن به نتایج دقیقتر، متغیرهای متعددی از جمله نشانگرهای زیستی خون، تصاویر عصبی و ارزیابیهای مربوط به حافظه، توانمندی در امور روزمره، کیفیت زندگی و در نهایت زمانِ بروز زوال عقل را زیر ذرهبین قرار دادند. در یکی از این مطالعات، داوطلبان به سه گروه تقسیم شدند: برخی بازیهای کلمهمحور و پازلها را انجام دادند؛ گروه دیگر تمرینهای تقویت استدلالورزی را انجام دادند؛ و گروه سوم روی سرعت پردازش مغز تمرین کردند. نتیجۀ تحلیل آزمایشهای خون شگفتانگیز بود: تنها گروه «تمرینهای سرعتی» تغییرات مثبتی در نشانگرهای زیستی مرتبط با آلزایمر نشان دادند.
همچنین شواهد نشان میدهد اثر این تمرینها بر افراد مختلف یکسان نیست. برای نمونه، تمرینهای سرعتی توانستند نشانگرهای آمیلوئیدی مرتبط با آلزایمر را در مردان تعدیل کنند، اما بر زنان اثری نگذاشتند. از سوی دیگر، سالمندانی که زندگی کمتحرکتری داشتهاند، با انجام طیف گستردهتری از فعالیتهای ذهنی، بهبود بهمراتب چشمگیرتری را تجربه میکنند. باوجوداین، درنهایت به نظر میرسد تمرینهای هدفمندِ شناختی قادرند دگرگونیهای ساختاری، ملموس و قابلاندازهگیری در مغز پدید آورند.
